ՀՈԳԻՆ ԾԱԽԱԾ ՀՈԳԵՒՈՐԱԿԱՆՆԵՐԸ

garegin ter  armen

 

Այն որ Հոլանդիայում հոգեւոր ծառայություն իրականացնող Տեր Արմեն Մելքոնյանին   պաշտոնազուրկ   են արել, իսկապես մտահոգիչ է, քանի որ Հայ Առաքելական եկեղեցին վաղուց իրականացնում է հակահայկական ու հակաաստվածային գործունեություն: Երկար տարիներ բնակվելով Եվրոպայում ականատես եմ եղել ու լսել տարբեր պատմություններ, որը կարծում եմ ավելի հետաքրքիր կլինի շատերին: Այնպես որ բացելով փակագծերը ներկայացնեմ մի քանի փաստ, որի անմիջական մասնակիցը ես եմ եղել: Առհասարակ ես չեմ խուսափի անուններ տալ, որովհետեւ այդպիսի հոգեւրականների պատճառով է, որ շատերը հեռանում են Հայ Առաքելական եկեղեցուց: Այսպիսով մի յոթ տարի առաջ Իսպանիայում նշանակվեց հոգևոր առաջնորդ, Տեր Սասուն Կ. Զումրուխտիանը նրա հետ ծանոթացա ու հենց առաջին իսկ հայացքից հակակրանք ու զզվանք զգացի, մենակ չասեք թե առաջին հայացքը բավական չէ մարդկանց ճանաչելու համար: Տեր Սասուն Կ- ի հետ ծանոթացա Իսպանիայի Վալենսիա քաղաքում մատուցած պատարագից հետո, նրա հետ առանձնազրույցում պարզեցի, որ նրան տեղափախել են ԱՄՆ- ից, նա իր խոսակցության ընթացքում իրանահայերին անվանեց « ՊԱՐՍԿԱՀԱՎ » դա ինձ զարմացրեց, հոգեւրականի պահվածքին անհարիր էր, չնայած որպես հայ հոգեւորական նորմալ է, որովհետեւ դա արդեն սովորական երեւույթ է դարձել: Այն հարցիս, որ կարող է պսակադրություն իրականացնել, նա ասաց, որ երկու հազար եվրո արժե որպեսզի Բարսելոնից գա Վալենսիա եւ իրականացնի պսակադրությունը: Նույն գումարը նա պահանջել էր քույրիկիս որդու պսակադրության համար: Չնայած, որ քույրիկիս որդու պսակադրությունը կատարվեց ավելի պատշաճ կարգալույծ եղած մեկ հայ հոգեւորականի մասնակցությամբ: Ավելի հետաքրքիրը առջեւում է: Ուրեմն պատարագի օրը, որը անց է կացվում ամիսը մեկ անգամ Վալենսիայում, այսինքն կաթոլիկ եկեղեցիներից մեկը իր մարդասիրական հարգանքը ցուցաբերելու համար, անվարձահատույց թույլատրում է այնտեղ հայերին պատարագ մատուցել: Դե Տեր Սասունը որպես Իսպանիայի թեմի առաջնորդ անց է կացնում պատարագը: Այդպիսի պատարագներից մեկի ժամանակ Տեր Սասունը չի ներկայանում, եկեղեցում հավաքված ժողովրդին ներկայացնում են, որ Տեր Սասունի առողջական վիճակը վատացել է եւ նա չի ժամանելու պատարագին: Սակայն նույն պահին զանգահարում է ընկերներիցս մեկը, որի որդու հարսանիքն էր, ու ասում է, որ Տեր Սասունը իրենց հարսանիքին ներկա է ու իրականացնելու է պսակադրությունը: Այդպիսով Տեր Սասունը առողջ ու բարձր տրամադրությունով մեկ ուրիշ քաղաքում, որը ընդամենը 60 կիլոմետր էր հեռու Վալենսիայից անց է կացնում պսակադրությունը, իսկ ժողովուրդը անհամբեր իրեն է սպասում: Այն որ ժողովրդին խաբեցին ու ճամփու դրեցին դա աններելի է: Ընկերոջս ասելով նորից երկու հազար եվրո գումարի դիմաց: Գոենե Տեր Սասունը ամոթ ունենար ու խոստովաներ, որ այդ երկու հազար եվրոն ավելի կարեւոր է քան եկեղեցում սպասող հավատացյալներրը, իսկ այն որ նա կարող էր պսակադրությունը անել պատարագից հետո կարծում եմ առարկող չէր լինի:

Հետաքրքիրը այն է, որ Հալեպահայ իմ հարազատները նմանատիպ պատմություններ էին պատմում հայ առաքելական հոգեւրականների մասին, որ ԲՈՇԱՅԻ պես ընկնում են դռնեդուռ ու փող հավաքում: (1) Այսինքն գնում են իբր տները աղոթք ու օրհնություն անելու, սկզբից հարուստների տներում, հետո մնացածի, իսկ միջին ունեւրների համար արդեն աղոթքը վերջանում է ու սկսում են մրթմրթալ ու միայն խաչ հանել, այն էլ ծուլորեն: ( 2) Իսկապես ծիծաղելի է, քանի որ Րաֆֆու ստեղծագործություններից շատերում ներկայացված է այդ հոգեւորականների մասին, ուղղակի համեմատելով Րաֆֆու ժամանակաշրջանը հասկանում ես, որ նրանց համար ժամանակը չի փոխվում: Իզուր չէր, որ Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգեւ « սրբազանը » հայտարարում էր, որ « ով քրիստոնեա չի հայ չի » : Այդպեսով իրենք իրենց անգրագետ հալով փորձում են իրենց կամքը թելադրել ժողովրդին, մոռանալով, որ իրենք են խավարամիտը, ոչ թե հասարակությունը: Կամ Կոմիտաս վարդապետ Հովնանյանը, որը իր տգետ նախագահին անվանում է խորիմաստ ու տաղանդավոր:

Տեր Արմեն Մելքոնյանի հետ ծանոթացել եմ մի քանի ամիս առաջ Գերմանիայի քաղաքներից մեկում անցկացրած պատարագից հետո, ճիշտն ասած երկար ժամանակ էր ներկա չէի եղել հայկական պատարագի, սակայն Տեր Արմեն Մելքոնյանի անցկացրած պատարագը լավ եմ հիշում, պատարագի ընթացքում բազմիցս հիշատակվում էր Գարեգին կաթողիկոսի անունը օրհնանքի բարեմաղթանքներով պարուրված: Հետո ինձ հոգեւորական ծանոթներիցս մեկը ասաց, որ դա պատարագի արարողակարգն է՝ միշտ օրհնել կաթողիկոսին: Առհասարակ հիասթափություն ապրեցի եւ խոստացա երբեք չմասնակցել այսպիսի պատարագների, որտեղ միշտ հիշվում է, ինչպես իմ ընկերն է ասում. « Աստվածապիղծ Գարեգին Բին » Չնայած իմ կարծիքով պետք է փոխվի ոչ միայն պատարագի ձեւը այլեւ եկեղեցական սահմանադրությունը ու կարգը;

Այն որ Հայ հոգեւորականները փողեր են աշխատում հոգին ու իրենց պատիվը ծախելով փաստ է, օրինակ Հոլանդիայում ընկերս նույնպես հանդիպեց հայ հոգեւորականների կառուցած անանցանելի պատնեշին, նրանք այնքան ու այնպիսի փաստաթղթեր ու տեղեկանքներ են պահանջում, որ նույնիսկ Հոլանդիայի միգրացիոն ծառայությունը դիմացները ղալաթ է արել, այնպես որ նա ստիպված եղավ իր աղջկա պսակադրությունը կատարել Հոլանդական եկեղեցում, նույնը կատարվում է Շվեդիայում, երեխային՝ հայկական եկեղեցում կնքելու համար չորս հազար կրոն են պահանջում հայ հոգևորականները, Գերմանիայում ծանոթի միջոցով երեխային հնարավոր է կնքել չորս հարյուր եվրոյով:

Ամենահետաքրքիրն այն էր. որ մի քանի ամիս առաջ ցանկացա կնքել իմ զավակներին, հետո ծանոթի միջոցով ասացին հնարավոր է երեք հարյուր հիցուն եվրոյով, սակայն փորձեցի երեխաներիս կնքել Իսպանական կաթոլիկ եկեղեցում, փաստաթղթերը ներկայացրեցինք ու նշանակեցին մկրտության օրը, սակայն իսպանացի քահանան զանգեց եւ խնդրեց այցելել իրեն, իմ զարմանքը այն եղավ, որ նա զանգահարել էր Հայկական հոգեւր առաջնորդարան ու այնտեղ իրեն ասել էին, որ իմ զավակները չնայած ծնվել են Իսպանիայում, սակայն պատկանում են Հայկական Առաքելական եկեղեցուն, ու իսպանացի քահանային առաջարկել են չկատարել մկրտության արարողությունը, քանի որ մենք հայկական եկեղեցու « Այցելուներ » « клиенты » ենք ; Կաթոլիկ եկեղեցու քահանան զարմացել էր հայ առաքելականների պատասախանից, քանի որ клиенты բառը նրան խորհելու առիթ է տվել: Հետո ես բացատրեցի, որ նրանք չեն սխալվել, որովհետեւ մենք ոչ թե հայկական եկեղեցու հպատակներ ենք կամ հավատացյալներ, այլ « клиенты » ենք, որը միայն վճարում է իրենց ծառայության համար: Նույնիսկ կաթոլիկ եկեղեցու քահանային զարմացրեցի հայ հոգեւորականների ջիփերի ու Բենթլիների լուսանկարները ցույց տալով, երեւի նա կյանքում չէր պատկերացնում, թե հոգին սատանային ծախած հոգեւորականը ինչպես է լինում:

Մի խոսքով չնայած հայկական եկեղեցու արգելքին իմ երեխաններին կնքեցի կաթոլիկ եկեղեցում, առանց որեւէ կոպեկ վճարելու, քահանան ավելի ուրախ էր, որ փոքրիկները մկրտություն են ստանում իրենց եկեղեցում: Այն որ հայ հոգեւրականները վաղուց իրականացնում են ցեղասպանություն հայ ժողովրդի դեմ, դա փաստ է, իզուր չէ, որ Ապրիլյան պատերազմից ամիջապես հետո, Լեւոն ու Սաշիկ Սարգսյանները այցելել են Գերմանիա ու այնտեղից ստացել հայկական համայքի հավաքած գումարը, ու նրանց դիմավորողների մեջ են եղել Գերմանիայի հայ հոգեւորականները: Չնայած որ ապրիլյան պատերազմում վիրավորված զինվորները բուժվում են Գերմանիայի հիվանդանոցներում նրանց այցելելու ժամանակ չեն գտել:

Այնպես որ փորձել եմ գտնել, թե ինչու՞ հայ Առաքելական եկեղեցին դարձավ այդպես նյութականացված, հարցիս պատասխանը տվեց Առաքելական եկեղեցու կարգալույծ արված քահանաներից մեկը, նրա ասելով դա սկսվեց Վազգեն Ա կաթողիկոսից հետո, այսինքն Գարեգին Ա-ի ժամանակներից, իսկ Գարեգին Բ- ն այն ավելի ապականեց: Գարեգին Բ-ի նախաձեռնությամբ հայ հոգեւորականները զրկվեցին թոշակից ու վճարվելուց, նրանց մնում էր հավատացյալների ու բարերարների գրպանի վրա հույս դնել, այդ էր պատճառը, որ քահանաներից շատերը ունեն բիզնեսներ ու առեւտրի կետեր, չհաշված անօրինական հասարակաց տները ու խաղատները:

Կարծում եմ հիմա  պաշտոնազուրկ  արված Տեր Արմեն Մելքոնյանը պետք է շարունակի աշխատել ավելի նոր եռանդով, քանի որ Գարեգին Բն կաթողիկոս չէ, այլ ահաբեկիչ, եւ ահաբեկիչը չի կարող կարգալույծ անել իր պարտքը կատարող հոգեւրականին, ինչ վերաբերվում է պատարագին, ապա հույսով եմ Տեր Արմեն Մելքոնյանը պատարագի ժամանակ այլեւ չի տա Գարեգին Աստվածապիղծի ( ըստ Գեհենի Առաքելի ( 3) ) անունը: Իսկ թե ինչու՞ են Հայաստանի հոգևոր ու քաղաքական այրերը « Սասնա ծռերի » պայքարը համարում հակաօրինական, որովհետեւ օրենքի ողջ խստությամբ նրանք պահում են իրենց իշխանությունը, օգտագործելով եկեղեցին, հոգեւրականներին ու նրանց հավատարիմ կուսակցական աղբը:

 

Վարդան Հովհաննիսյան 19/08/2016

( 1 ) Ի՞նչ արած, վարդապետ, —պատասխանեց ճարահատյալ երեցփոխանը. —դժբախտաբար մեր ձեռքում չէ ծնուցանելը և մեռուցանելը…:

Իրա՜վ է, ձեր ձեռքերում չեն դրանք, — խոսքը փոխեց վարդապետը, — բայց այնպիսի հնարներ կան ձեր ձեռքերում, որ կարող են հոգևոր արդյունքները առատապես բխեցնել:

Որպիսի՞ հնարներ, — հարցրուց երեցփոխանը, աչքերը լայն բացելով:

Օրինակ, գերեզմանաքարերի վրա խաչ օծել տալ, պատարագ մատուցանել տալ, ահա այսպիսի բաներ կարո ՜ղ եք ժողովրդին խրախուսել և հորդորել` կատարել տալու:

( 2) Մեր կրոնավորները, մեր վանական աբեղաները, որոնք պետք է ջերմ հավատքի և եղբայրասիրության օրինակ տային ժողովրդին, որոնք պետք է վառեին նրա մեջ սիրո ու միաբանության ոգին,― իրանք ավելի ևս երկպառակության սերմեր են ցանում։ Դրանք՝ միայն փարիսեցու կեղծավորությամբ, միայն արտաքին բարեպաշտության դիմակով խաբում են ժողովրդին, բայց ներքուստ են՝ սնափառ, պատվասեր, քան թե աստվածասեր։ Իրանց՝ աշխարհի վայելչությունից անջատված և մարդկային հասարակությունից հեռացած ձևացնելով, վանքերի խուլ պատերի մեջ վայելում են ամբողջ աշխարհը։)

( 3) Գարեգին Բ-ին պետք է կոչել Գարեգին Ազգադավ: ԳՀ © ԱՌ

 

Реклама
Рубрика: Uncategorized | Оставить комментарий

ՆԺԴԵՀԻ ԽՈՍՔԸ ՈՒՂՂՎԱԾ ԺՈՂՈՎՐԴԻՆ

  image 1920թ.-ի սեպտեմբերի 17-ին

Ես Դավիթբեկյան ուխտին հավատարիմ՝ շարունակում եմ մնալ լեռների, ամպերի տակ, մենակ, վիրավոր ու ավելի հպարտ, քան էի: Այժմ լիզում եմ քո և թշնամու ինձ հասցրած վերքերը և սպասում եմ քեզանից խնդրածս վարպետին, որ գա, շուտ գա կոպիտ գործիքներով հանելու իմ աչքերը, կուրացնելու ինձ, որ չտեսնեմ քո գլխին գալիք զուլումները, քո խայտառակությունը, քո բարոյական անկումը:

Դու ուզեցիր այն, ինչ ուզում էր թշնամին… Դու քո վիրավոր, սրտից զարկված հրամանատարին դավաճանում ես՝ մենակ թողնելով:

Ժողովուրդ, քեզ հետ խոսողը քո հրամանատարն է, քո վիրավոր, սրտից զարկված հրամանատարը, որի սուրը վաղուց է, ինչ հանուն քո ինքնապաշտպանության, հանգստացած չի պատյանի մեջ:

Լսիր, մի ավելորդ, գուցէ և վերջին անգամ նա դիմում է քեզ, խոսում է քեզ հետ: Նա ասում է. Քո սև ու նեղ օրերին, երբ հայակեր Գեղվա և Օխչիի ձորերը, երբ Բարգուշատի և Հաքցարու մեջ սպառնացել էին քո կին ու երեխաների արյունով քո երկիրը ներկելու, դու կանչեցիր ինձ և ես հասա քո կանչին: Ասա, ժողովուրդ, այն օրերից քո երկիրը մնա՞ց մի բարձր սար, մի քար, որի վրա ես դրած չլինեմ իմ հոգնած գլուխս: Ասա, դու ինձ տեսա՞ր մի օր, մի ժամ անհոգ, հանգիստ: Դու ինձ տեսե՞լ ես փափուկ տեղաշորիս, հարուստ սեղանների շուրջը: Դու լսու՞մ ես, քարերը, քարերը աղաղակում են, ասում ոչ: Ասա, մնա՞ց մի բան, որ խնայեի, չզոհաբերեի քո ազատության, քո փրկության, քո փառքի համար: Քո դաշտերում, քո հողի վրա իմ արյունն է թափվել: Դեռ չի փակվել թշնամու ինձ հասցրած վերքը, իսկ քոնը, ժողովուրդ, քո հասցրածը միշտ թարմ պիտի մնա ու հազար վերքերի ցավով պիտի մորմոքա:

Ժողովուրդ, այսօր, երբ ադրբեջանյան դրամներով կաշառված բոլշևիկները՝ քո գերեզմանափորները, կեղծ ու պատիր խոստումներով քո դուռն են բախել և քո ձեռքով պղծած աղ ու հացիդ են սպասում, դու դավաճանաբար լքում ես, մենակ թողնում քո հրամանատարին: Այդ հերիք չէ, քո լրտեսներն ու ահաբեկիչները իմ գլուխն են փնտրում երեք միլիոնով Ադրբեջանին ծախելու: Ապերախտ ժողովուրդ: Քանի, քանի անգամ քո կինն ու երեխան կռվներից վերադառնալիս փաթաթվել են ձիուս վզով, համբուրել ձեռներս «փաշա ջան» կանչելով: Քանի, քանի անգամ փրկել եմ քեզ վերահաս վտանգից կոտորածից: Ինչ շուտ մոռացար իշխան Ղազարին, որի զորքերին պատերիդ տակից եմ քշել, վայ քեզ, ժողովուրդ, ինչ պատասխան պիտի տաս աստծուդ, խղճիդ, պատմությանը: Ժողովուրդ, կանցնեն օրեր, թշնամին քեզ զինաթափելուց, ղեկավարներիցդ զրկելուց հետո, երբ այլևս չի լսվի «ԱԺԴԱՀԱ ՓԱՇԱ» անունը, կսկսի հազար ձևով ու ճանապարհով բնաջնջել քեզ: Այն ատեն դու կվերհիշես քո հրամանատարին, որի սուրը յոթն անգամ մեծացրել էր քո երկիրը և քեզ համար բացարձակ ապահովություն ստեղծել, այն ժամանակ հայացքդ կբարձրացնես Խուստուփին ու նրա կատարին նստած սև ամպերին, կնայես, կկանչես, բայց հրամանատարիդ փոխարեն սարերիդ, ձորերիս թույլ արձագանքը կպատասխանի քեզ: Գուցե մի օր էլ թշնամուց հալածական սարերն ընկնես ու թափառումներիդ ժամանակ հանկարծ մի թփի տակ, մի ժայռի վրա իմ սառած դիակը գտնես, ծունկի գաս ու արյուն լացես:

Ժողովուրդ, ինձ լքելուց, ինձ դավաճանելուց առաջ զլացար իմ խնդիրը կատարել: Դու չուղարկեցիր վարպետներիդ բութ գործիքներով հանելու իմ աչքերը, կուրացնելու ինձ, որ չտեսնեմ քո գլխին գալիք զուլումը, քո բարոյական անկումը: Ներում եմ, թեև պատմությունը չի ների քեզ և խնդրում, երբ ինձ սպանված տեսնես, դիակս թաղիր Խուստուփի ամենաբարձր կատարին, որտեղից երևա ինձ և Կապանը, և Գենվազը, և Գողթանը, և Գեղվաձորը: Իսկ մինչ այդ, հայացքդ մի կտրիր Խուստուփից: Որքան հաճախ, որքան շատ նայես այդ սեգ ու սև ամպերով ծածկված սարին, այնքան շուտ կգա, կհասնի փրկությունդ:

Աստված և իմ սերը քեզ հետ, ապերախտ ժողովուրդ:

1920 սեպտ. 17

Խուստուփյան   լեռներ   ՀՐԱՄԱՆԱՏԱՐ ՆԺԴԵՀ

Աղբյուրը Ազատամարտիկի Հիշատակարան

Рубрика: Uncategorized | Оставить комментарий

ՎԱԽԵՑԱԾ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆ՝ ԹԵ՞ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ԱՂԵՏԸ

untitled« Ո՛վ, որ տնտեսում է դպրոցների վրա, կկառուցի բանտեր » :

« Ազգային բանակի վրա տնտեսելը, նշանակում է գերեզմանաշինություն »

Օտտո Բիսմարկ

 

Երեկ, զրուցելով իմ լավ բարեկամ, Արցախյան պատերազմի հերոսներից մեկի` հետախույզ, այնուհետև տանկային գումարտակի հրամանատարի տեղակալ` Վարդան Հովհաննիսյանի հետ, ուղղակի չկարողացա անտարբերություն ցույց տալ: Վերջին դեպքերն Արցախում ու Հայաստանի սահմաններին, ինձ պարտավորեցնում է ներկայացնել մեր առանձնզրույցի մանրամասները. չնայած, կարդացել եմ մեր հերոսի հուշագրությունները պատերազմի մասին, սակայն այն, ինչի մասին մտահոգված էր նա, կարծում եմ, գալիս է լրացնելու իմ իմացածը:

Ես պատերազմին չեմ մասնակցել, սակայն իմ ընտանիքում զգացել եմ պատերազմի ծանր հետևանքները` ականատես ընկերներ շատ ունեմ, որոնք միաբերան հաստատում են մի բան, որ չարաբաստիկ պատմությունը, կարծես՝ նույնությամբ կրկնվում է. Կրկնվում է ամեն ինչ: Այն փաստագրությունները, որոնք ներկայացնում էր արցախյան պատերազմի հետախույզը, իրոք, անգնահատելի արժեք են ներկայացնում:

Ազատամարտիկ հետախույզի հետ զրույցից պարզվում է, որ գրեթե ոչինչ չի փոխվել, կարծում եմ, որ նա ավելի լավ է պատկերացնում ներկայիս՝ Արցախում ու Հայաստանի սահմաններում կատարված այս ողբերգական վճակը, քան որևէ մեկը: Հրամանատար Հովհաննիսյանը երկու օր առաջ կորցրեց իր զինակից ընկերներից մեկին` Սուրեն Ճարատանյանին, որը կամավոր գնացել էր ռազմաճակատ՝ օգնելու մեր զինվորներին: Վարդանի ասելով, մարդիկ կան, որոնք իրեն քննադատում են, թե հեռվից հեշտ է խոսել, սակայն այն, ինչի միջով անցել է նա, սարսափելի է ու անհավանական: Ազատամարտիկն անընդհատ հիշում էր, որ քսան տարի շարունակ ՀՀ իշխանությունները խաբել են ժողովրդին. այս երկար զինադադարի ժամանակ շատերը մոռացել են պատերազմի մասին, մինչդեռ ինքը քսան տարի ապրելով Եվրոպայում՝ երբեք չի մոռացել այդ փորձություններն ու դժվարությունները: Իր պատերազմը մնացել է անավարտ, որովհետև ինքը միայն հողի համար չի կռվել, կռվել է երջանիկ ու ազատ ապրելու համար: Նա դժբախտություն է համարում, որ շարունակվում է անցյալի խաբեությունն ու դավաճանությունը: Հրամանատարն ասում էր. « Առհասարակ, պատերազմը վտանգավոր երեւույթ է, սակայն վտանգավոր չէ, երբ դու դրան պատրաստ ես, վտանգավոր չէ, երբ ունես մարտական ոգի, սպառազինություն ու նվիրված ու բարեխիղճ հրամանատարներ, ունես ազնիվ ու հայրենասեր ղեկավարներ »: Իսկ, եթե հաշվի առնենք ներկայի ու անցյալի փորձը՝ իմ թվարկածներից միայն մեկը ունեինք, մարտական ոգին ու հաղթանակի ձգտումը: Իսկ մնացած հարցերը թվարկել եմ իմ բոլոր հոդվածներում. Ցացալի է, որ ունեինք անգրագետ ու հիմար հրամանատարներ, պաշտպանության նախարարության ողջ սպայակույտը ոչնչի պիտանի չէին, նրանք թալանով էին զբաղված` ընդհուպ պաշտպանության նախարար` Վազգեն Սարգսյանը »: (Վարդան Հովհաննիսյան ) Չկարծեք, թե դա ինձանից եմ հորինել, դա հերոս ազատամարտիկների շուրթերից հնչած խոսքեր են: Վազգենի առանձնահատկությունների մասին ես գրել եմ բազմիցս՝ ավելի մանրամասն ներկայացնելով « Ազգադավը » գրքում»:

« Շատերը կարծում են, թե պատերազմը միայն զոհերն են ու վիրավորները, սակայն դա միայն առերևույթ: Պատերազմում զոհերն ու վիրավորները կարող են կրկնապատիկ լինել կամ էլ առհասարակ մատերի վրա հաշվել՝ խելացի հրամանատարների շնորհիվ: Բազմիցս գրել եմ հայկական բանակի մասին, հանդիպելով միայն քննադատական ու սուր մեկնաբանությունների: Արցախյան պատրեազմի տարիներին մեր կամավորական ջոկատների պարտությունը եղել է վերադաս հրամանատարների՝ այսպես կոչված՝ անգրագիտության ու տգիտության արդյունքում: Իսկ Ռուսաստանից եկած գեներալներից ու բարձրաստիճան հրամանատարներից շատերը ԿԳԲ-ի գործակալներ էին նրանց տված վնասը ավելի շատ էր քան օգուտը` ու հարբեցողությամբ էին զբաղված ու թալանում էին բանակին հասանելիք միջոցները:» (Վարդան Հովհաննիսյան ) . Դուք կհարցնեք՝ թե ինչո՞ւ եմ հիմա այս ամենը գրում՝ այս օրհասական պահին, անգամ վկա բերելով Ազատամարտիկ հետախույզին, կասեմ, որ այս ամենը կրկնվում է արդեն քսան տարուց ավելի:

« Արցախյան պատերազմի հաղթանակը եղել է միայն դաշտային հրամանատարների ու ազնիվ ազատամարտիկների աննահանջ ոգու շնորհիվ: Ոչ մի գեներալ ու բարձրաստիճան սպա ներդրում չի ունեցել Արցախյան հերոսապատումին, չհաշված իհարկե մի քանի սպանների ու գեներալների՝ Արկադի Տեր-Թադեւոսյան ու Նորատ Տեր- Գրիգորյանց, գնդապետ Դնեպրիկ Բաղդասարյան, գնդապետ Վոլոդյա Կարապետյան, գնդապետ Ռոմիկ Մարդանյան եւ մատերի վրա հաշված հրամանատարներ »: (Վարդան Հովհաննիսյան )

Ինչպես հայտնի է, պատերազմից հետո ՊՆ կաբինետային առնետները սեփականացրեցին մեր ազատամարտիկների հաղթանակներն ու սկսեցին իրենց մասին գրքեր ու ֆիլմեր նկարահանել, սահմանագծին կեղծ լուսանկարներով հաստատում էին, որ իրենք կռվել ու ներդրում են ունեցել հայրենիքի պաշտպանության գործին: « Հայի ոխերիմ թշնամին օտարը չէ, այլ հայը» ։ Րաֆֆի: Ինչ է ստացվում. Սուտն ու կեղծիքը մտավ բանակ ու սկսեց որակազրկել այն:

« Սերժ Սարգսյանի բարձրաձայնած 80-ականների զինտեխնիկայի պատմությունը նորություն էր հանրության համար, սակայն ոչ ինձ համար, որովհետեւ ես տեղյակ էի ու տարիներ առաջ բարձրաձայնել եմ ՝ մեր « անպարտելի » բանակի կեղծ լինելու փաստը» Վարդան Հովհաննիսյան :

Ի՞նչ եք կարծում, արդյո՞ք այդպիսի մարդը կարող էր սխալվել… Ես միշտ եմ ասել, որ բանակի ու պետության թշնամին մեր թիկունքում է գործում: Քսան տարի խաբել են, թե ռուսը չի թողնի, որ պատերազմը վերսկսվի, որ մենք հզոր դաշնակից ունենք: Քսան տարի խաբել են, թե Հայկական բանակը լավ սպառազինություն ունի, ապահովված է առաջին անհրաժեշտ միջոցներով, որ զինատեսակներն արդիական են ու նման հիմար բաներ, այդ թվին կարելի է գումարել թիկունքային ծառայությունների կողմից մատակարարվող սննդամթերքի զինամթերքի հանդերձանքի սուտ թվերը, սպայական անձնակազմի բարձր պատրաստվածությունն ու դաստիարակությունը, բանակի գեներալների լեգենդար պատմություններն ու իրենց Գերագույն գլխավոր հրամանատարի սուտ ու կեղծ հերոսական էջերը: Այսպիսով, ինչո՞ւ են փորձել ժողովրդի աչքին « թոզ փչել », ու ինչո՞ւ: Այդ հարցերի պատասխանը մեկն է՝ իշխանություններն են հենց ժողովրդի առաջին թշնամին: Երբ մեր սահմանների վրա պահածոների դատարկ տուփերն են հանդիսանում որպես ազդանշանային համակարգ, իսկ զինվորները մինչև հիմա ձեռքով են խրամատ փորում, կնշանակի՝ առհասարակ բանակը ոչ թե կռվում է 80- ականների զինատեսակներով, այլ այդ բանակը 80-ականների մակարդակին է: (Եթե հաշվենք, որ ժամանակակից բանակներում մեխանիզացված տրակտորների օգնությամբ են արվում ամբողջ աշխատանքը` խրամատ փորելուց սկսած, վերջացրած` բարձումն ու բեռնաթափումը ): Այն, որ ոչինչ չի արվել այս տասնամյակների ընթացքում, փաստ է, ( Միայն Դոդի Գագոյի հյուրանոցային համալիրների էլեկտրոնային անվտանգության համակարգը ավելին արժե քան պետության կողմից սահմանին նախատեսված ծախսերը ողջ տարվա ընթացքում : ) ՈՒղղակի բախտներս բերել է, որ սահմանագծին կանգնած նվիրված զինվորների շնորհիվ կանխվել է թշնամու առաջխաղացումը: Իսկ արդիական զինատեսակների մասին խոսելը, ավելորդ է: Ւսկ ինչ վերաբերում է ստին, ապա դա, ինչպես տեսաք՝ հայկական բանակում ՍՈՒՏԸ դարձել է ավանդույթ: Պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը հայտարարում է՝ թե հայկական հետախուզությանը հայտնի է եղել Ադրբեջանի նախահարձակ լինելու փաստը: Սակայն պաշտպանական գծի վրա ոչինչ չի արվել, որպեսզի կանխվեր ադրբեջանական հարձակումը: Ինչքան հիշում եմ մամուլից, դեռ մեկ տարի առաջ Սերժ Սարգսյանը հայտարարել էր, որ վտանգ զգալու դեպքում մեր զինված ուժերը նախահարձակ կլինեն: ( Նույնիսկ այն փնթի « կռազի շոֆեռը » նախահարձակի թեմայով վիճում էր լրագրողների հետ): Ուրեմն կնշանակի՝ Գերագույն գլխավոր հրամանատարությունը իմացել է ու ոչինչ չի ձեռնարկել հակադարձելու հարձակումը: Կնշանակի` դա պետական դավաճանություն է` պետության ու բարձրագույն հրամանատարների մակարդակով, և ռազմական դրության պայմաններում այդ հանցախումբը` սկսած ՊՆ նախարարից վերջացրած քաղաքական գործիչները, ԱԱԾ-ն ու Ոստիկանական բարձրաստիճան ղեկավարները, որոնք պատասխանատու են պետության և ժողովրդի անվտանգության համար, պետք է Ռազմադաշտային դատարանի կողմից ենթարկվեն գնդակահարության: ( Պատերազմի ու հատուկ դրության պայմաններում մահապատիժ կիրառվում է բոլոր երկրներում՝ անգամ եվրոպական ): Պետական դավաճանությունն ամենավտանգավոր հանցագործություններից մեկն է, իսկ այն պաշտոնյանները, որոնք քողարկում են ու թաքցնում դավաճանությունը, կրնակի հանցագործ են կամ մասնակից:

Մեր իրականության մեջ այն փաստը, թե՝ 1992 թվականի, մայիսի 12-ին ստորագրված Բիշքեկի համաձայնագիրով սկսվում է զինադադարը, դա խաբկանք էր: Ազատամարտիկի ասելով. « Այդ ժամանակ առաջնագծին կանգնած ազատամարտիկներից շատերին էր հայտնի, որ տվյալ ժամանակ, երբ Հայկական ուժերին հաջողվել էր հասնել մեծ հաջողությունների՝ Ճակատային գծում , ՀՀ իշխանությունները գնում են ԽԱՅՏԱՌԱԿ զինադադարի: Փոխարենը՝ պետք է պարտադրեին Ադրբեջանին՝ ստորագրել Կապիտուլյացիան, որը կերաշխավորեր Լեռնային Արցախի ժողովուրդի անվտանգությունը, այդ թվում՝ վերադարձնելով Շահումյանի շրջանն ու Արծվաշենը: Նախիջեւանի հարցը նույնպես կարելի էր մտցնել այդ պարտադրվող փաստաթղթի հավելվածում, քանի որ Բաքվի, Գանձակի ու Սումգայիթի հայ փախստականները կարող էին տեղավորվել Նախիջևանում: Իսկ ինչ արեցին Հայաստանի իշխանությունները, գնացին խայտառակ ու նվաստացուցիչ պայմանագրի, երբ ընդամենը մեր զրահատեխնիկան կանգնած էր Միր-Բաշիր ավանից երեք կիլոմետր հեռու, իսկ Բարդա քաղաքից՝ տասերկու կիլոմետր հեռավորության վրա: Բարդան համարվում է Ադրբեջանի նավթարդյունաբերության ու հանգստավայրերի խոշորագույն կենտրոնը: Բարդայի գրավումով՝ հայկական ուժերն ամբողջովին իրենց շրջափակման մեջ էին պահում Ադրբեջանի հյուսիս արևելյան մասը` Գանձակը իր հարակից շրջաններով»: (Վարդան Հովհաննիսյան )

Ի՞նչ է ստացվում. երբ մենք այդքան մոտ էինք կանգնած վերջնական հաղթանակին, հանկարծ Հայաստանի բարձրագույն ռազմական ղեկավարները գնում են այդ պարտությանը: Ազատամարտիկները լավ գիտակցում էին, որ անավարտ պատերազմը նշանակում էր նոր աղետ ու լայնամասշտաբ պատերազմ իր ծանր հետեւանքներով՝ հազարավոր զոհեր, հսկայական միջոցների վատնում, եկող սերունդների վրա ծանրացած մի բեռ և այլն: Ինչպես հայտնի է, Վազգեն Սարգսյանի ու Ռուսաստանի պաշտպանության նախարար Գրաչովի կողմից կազմակերպած Բիշքեկի համաձայնագիրը՝ փաստացի, պարտություն էր հայկական կողմի համար: Չնայած նրան, որ քսան տարի շարունակ խաբել են ժողովրդին, որ այլընտրանք չկար. Խաբել են Նախիջևանի հարցում, խաբել են Արծվաշենի ու Շահումյանի դավաճանության հարցում, շրջափակման ու բլոկադայի հարցում: Խաբել են ցուրտ ու մութ տարիների հարցում: Փաստորեն, պետական դավաճանությունը թաքցրել են քսան տարի, ու իշխանավորները, որոնք ազգի ու ժողովրդի թշնամին են, փորձում են մեղադրել ադրբեջանցիներին, ռուսներին, անգամ հրեաններին ու նույնիսկ ազատամարտիկներին: Այն միջոցները, որոնք փոշիացվել են ՀՀ իշխանավորների կողմից՝ իբրև թե վերազինում են հայկական բանակը, փաստորեն, սուտ դուրս եկավ, այն, որ ասում էին, թե մենք տարածքային կորուստներ չենք կրել այս քառօրյա պատերազմի ընթացքում, նույնպես սուտ էր: Ինչպես եղավ, երբ սկզբից ՀՀ բանակային ղեկավարությունը հերքում էր Թալիշ գյուղի կորուստը, մի քանի օր հետո հայտարարեցին այն ազատագրելու մասին: Ինչ է ստացվում, ստում են զոհերի, մեր կորուստների մասին՝ թաքցնելով կարևոր փաստերը, որոնք կարող էին ավելի օգտակար լինել: Պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի միայն անշարժ գույքը, որը Եվրոպայում է ( Չեխիայի Միներալնի Վոդի վայրում հրուրանոցային համալիր, իսկ Ֆրանսիայի Նիցցա քաղաքում՝ հիվանդանոց ), բավական էր՝ այդ ծախսերով ամբողջովին վերազինել հայկական բանակը: Գեներալ Խաչատուրովի, Մանվել Գրիգորյանի, Հայկազ Բաղմանյանի ու նախկին զինկոմ` գեներալ Սերգեյ Չալյանի միջոցներով կարելի էր բանակի համար անգամ ատոմային սուզանավեր գնել, չհաշված մյուս գեներալներին ու բարձրաստիճան սպաների թալանածը: Ի՞նչ է ստացվում. Պետական դավաճաններն անպատիժ գործում են՝ վտանգելով ժողովրդի ու զինվորների կյանքը, դե պետության մասին էլ չեմ խոսում: Կնշանակի, որ թշնամին ներսում է, իսկ մենք մեր զինվորների կյանքն ու պետության ճակատագիրը հանձնել ենք թշնամուն: Իսկ ինչո՞ւ ենք մոռանում, որ սահմանին հաշմանդամ դարձած զինվորին անգամ հենակներ չեն տրամադրում՝ թողնելով նրանց բախտի քմահաճույքին, հարյուրավոր զինվորներ, որոնք կորցրել են իրենց առողջությունը կամ բանականությունը՝ մնում են մոռացված ու անտեսված, նրանց անգամ չեն հիշում էլ չհաշված, որ զրկված են թոշակավորումից ու փոխհատուցումից:

Զինվորները խոշտանգվում են իրենց հրամանատարների կողմից, նվաստացումը, ծեծն ու բռնությունը հայկական բանակում դարձել են ավանդույթ: Բռնաբարություններից ու հոգեկան ծանր ապրումներից զինվորները կամ խելագարվում են, կամ ինքնասպան լինում: Դրան գումարվում է քրեական օրենքների կիրառումը բանակում, որը ձևավորեց « Չաստ նայողների » ինստիտուտը: ( « Զոն նայող » այդպես է գաղութներում և քրեակատարողական հնմնարկներում ) Զինվորների ծնողներն իրենց սեփական միջոցներով են գնում զինվորական համազգեստը և հիգենայի պարագանները, քանի որ հրամանատարները պարտադրում են ծնողներին՝ նույն զորամասի պահեստից գնել համազգեստն ու անգամ ներքնազգեստները: Չհաշված զորամասերի մոտ գտնվող սննդի կետերը, որտեղ թալանում են զինվորներին այցելած հարազատներին: Սպաները, ամեն գնով, ամեն կերպ կողոպտում են զինվորների ծնողներին, սկսած արձակուրդների վաճառքից՝ վերջացրած փոստային վճարովի ծառայություններով: Հայկական բանակում զինվորներին օգտագործում էին որպես ստրուկի՝ ծեծելով ու խոշտանգելով, իսկ վերադաս հրամանատարներն ու ռազմական դատախազությունն ամիջապես փակում էին քրեական գործը՝ որակելով ինքնասպանություն կամ դժբախտ պատահար: Սահմանամերձ գոտում զինվորների խոշտանգումն ավարտվում էր սպանությամբ, որը քողարկվում էր ադրբեջանական դիպուկահարի կրակոցի անվան տակ: Նույնիսկ փաստեր կան, որ հրամանատարները զինվորների մայրերին կամ քույրերին սեռական առաջարկություն էին անում կամ բռնաբարում, փոխարենը՝ խոստանալով ապահովել նրանց զավակների անվտանգությունը, կամ սահմանային գոտի չուղարկել: Այդպիսի վճարովի ծառայությունները բանակում դարձել են ավանդույթ:

Միայն չասեք, թե ֆանտաստիկ ժանրից է, քանի որ ՊՆ բարձրաստիճան բարեկամներիցս հաստատել են դա: Հայկական բանակում զինվորները և նրանց ծնողները եկամուտի աղբյուր են գեներալների համար, չհաշված նաև թիրախ՝ իրենց հաճույքները բավարարելու համար: Վազգեն Սարգսյանը իզուր չէր ասել. « ՀԵՐՈՍՆԵՐԸ ՊԵՏՔ Է ԶՈՀՎԵՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ԴԱՇՏՈՒՄ, ՀԱԿԱՌԱԿ ԴԵՊՔՈՒՄ՝ ՆՐԱՆՔ ԱՆՏԱՆԵԼԻ ԵՆ ԴԱՌՆՈՒՄ ». (Վազգեն Սարգսյան, Վիքիպեդիա: ) Նա հասկանում էր, որ պետության վզին են ծանրանալու վիրավոր ու հաշմանդամ ազատամարտիկները, դրա համար նախընտրում էր, որ մինչև պատերազմի ավարտն ազատամարտիկ չմնա, չհաշված այն, որ գիտակցում էր, որ Ազատամարտիկը պատասխան է պահանջելու՝ երկիրը թալանելու ու կողոպտելու համար: Դրա համար էլ « կռազի շոֆեռը » հայտարարում էր « Ով փորձի ինձնից պատասխան պահանջի, թուրքից էլ փիսն ա, « սապլյակ » թուրք ա: Եթե էս հանրապետության մեջ մեկը կա, որ ինձնից պատասխան պահանջի, ուրեմն թուրքից էլ փիսն ա, էղա՞վ»: ( մանվել Գրիգորյան Փետրվար 25 2015: ) Նույն բանն արվում է հիմա, անտերության մատնված հայ հաշմանդամ զինվորներից շատերը ինքնասպան են լինում, որպեսզի բեռ չդառնան իրենց՝ առանց այն էլ աղքատության մեջ տառապող ծնողներին: Իսկ ՊՆ նախարար Սեյրան Օհանյանը իզուր չէ արդարացնող պատճառներ գտնում, որ սահմանագծին միայն ծառայում են անապահով ընտանիքների զավակները, որովհետև նրանք չեն կարող վճարել ուսման համար:

Իսկ այդ նախարար կոչվածը ինչու՞ հարց չի տալիս, թե ու՞մ պատճառով այդ հարուստ երկիրը թալանվեց, թե ինչպես հարուստ ժողովուրդը դարձավ աղքատ ու անապահով: Միգուցե՞ նրան հիշեցնելու կարիք լինի, թե ինչպես ստացվեց, որ Բաքվի Բարձրագույն զինվորական ուսումնարանը ավարտած սպան, լենինյան ու կոմունիստական գաղափարները սրտում` ԿԳԲ-ի գործակալ Սեյրան Օհանյանը հանկարծ դարձավ ազատամարտիկ ու Նժդեհյան գաղափարախոսության կրող:

Սեյրան Օհանյանի 1988 թվականին Գերմանիայից Անդրկովկասյան օկրուգ տեղափոխելը փաստ է, նույնիսկ գրված է իր կենսագրականում: Սակայն ինչն է եղել այդ տեղափոխութան պատճառը կարծում եմ դժվար չէ կռահել: Դրա մասին կան փաստագրություններ ու այդ մասին գրել եմ նաև ես: Հիշեցնեմ, որ 1988 թվականին Արցախյան նոր բռնկվող շարժումը վիժեցնելու համար Խորհրդային Գլխավոր հետախուզական վարչության ( ГРУ ԳՀՎ ) ԿԳԲ ի Անդրկովկասյան բաժինը Խորհրդային բանակում ծառայող կուսակցությանը հավատարիմ հայ սպաներից կազմում են հատուկ դիվերսիոն խումբ, որոնք պետք է ներարկվեին Հայաստանում նոր կազմավորվող ինքնապաշտպանական ջոկատներում ու ներսից քայքայեին այն, նրանց գործողությունների մեջ էր մտնում նաև ջոկատների հրամանատարների ֆիզիկական ոչնչումը ու ջոկատների ներսում քայքայիչ գործունեություն ծավալելը: Անդրկովկասում ստեղծված հատուկ խումբը պետք է վիժեցներ Արցախյան շարժումը ընդհուպ գնդակահարելով` գաղափարի ու Ազատության մարտիկներին: Իզուր չէր, որ 1988 -ին երբ շատ հայ սպաներին թոշակավորում կամ ծառայությունից հեռացնում էին, հանկարծ Սեյրան Օհանյանին նշանակում են Ստեփանակերտում տեղակայված 336 — րդ մոտոհրաձգային գնդում որպես վաշտի հրամանատար, իսկ մի քանի ամիս հետո գումարտակի հրամանատար: Սխալված չեմ լինի նշել ոճրագործ Կոմսոմոլ Վազգեն Սարգսյանի խոսքերը, որ Սեյրան Օհանյանին դարձնելով կռվող-ազատամարտիկ: Իսկ ինչու էին Վազգնի խոսքը կրկնում թե Ազատամարտիկը քաղաքականությամբ չպետք է զբաղվի, դրանով նա փորձում էր գլխատել Ազատության Գաղափարը կրող մարտիկներին` գաղափարի մարտիկներին Իրենց պետք էր կամ սպանված ազատամարտիկ կամ լռությունը ու նվաստացումը հանդուրժող ծառաներ, այդպես էլ արեցին ու անում են: Կոմսոմոլ Չեկիստները այդպես էլ անում են որդեգրլով սպարապետ կոչված կոմսոմոլի պատվիրանը: Իզուր չէր որ ԿԳԲ ն քրեականներից միլիցիայի ու ԿԳԲ ի լրտեսներից բուծեցին ազատամարտիկներ, որոնք էլ պետք է հետագայում դառնաին այս սպանդանոցի անկյունաքարը: « Որ ազատամարտիկը չպետք է քաղաքականությամբ զբաղվի »: ու շատ անուղեղներ կրկնում են այդ մոլագարի խոսքերը:

Ձերբակալված ազատամարտիկների ռազմաճակատ մեկնելու խնդրագրերը իշխանությունները մերժեցին, կնշանակի՝ որ նրանք նախընտրում են ժողովրդին ու զինվորներին զոհաբերել, սակայն ոչ իրենց իշխանությունը: ԴԱՀԿ-ի պետ Միրհան Պողոսյանի Պանամայի բիզնեսներն ու միլիոնավոր դոլարների կողոպուտը, փաստացի, կոծկվում են իշխանությունների կողմից: Այն ցինիկ հայտարությունը, թե այս՝ « առավել անհեթեթ է , որ պետության համար այս կարևոր ժամանակաշրջանում որոշ լրատվական միջոցներ զբաղված են պատվեր կատարելով »: Փաստորեն, ինչպես գիտենք, ժամանակին Վազգեն Սարգսյանը կոծկեց իր եղբայր Արմեն Սարգսյանի « Լիզինի » գործարանի աղմկահարույց գործը, կոծկեցին Մանվելի ու Սեյրան Սարոյանի կողմից չեչեն անջատողականներին վաճառած հակաօդային հռթիռների գործը, չհաշված Բալահովիտի ռուսական ռազմապահեստների ու հազարավոր այլ գործեր: Դեռևս Վազգենի կենդանության ժամանակ հսկայական միջոցներ, որոնք կողոպտվեցին հենց նրա հովանավորությամբ, (Քըրք Քրքորյանի նվիրաբերած 70 միլիոն դոլարը) շարունակվեցին Ռոբերտ Քոչարյանի ու Սերժիկ Ազատիչի օրոք: Ինչո՞ւ քսան տարի անց անգամ՝ հայկական անկախ պետություն ղեկավարները չկարողացան գտնել արժանի դաշնակիցներ. օրինակ Չինաստանը, Իրանը, Հունաստանը, անգամ Լատինա-ամերիկյան կամ Հյուսիս-աֆրիկյան պետությունները, Լիբանանն ու Հորդանանը: Մի բան պարզ էր, որ պետք է տասնամյակներով խաբեին ժողովրդին, որ բացի ռուսներից ուրիշ դաշնակից չենք կարող ունենալ: Իսկ այս պարագայում Ռուսաստանը ոչ թե դաշնակից էր, այլ միայն Տեր, քանի որ տիրոջ կարգավիճակով է շահագործում Հայաստանի իր ռազմաբազանները: Հայաստանի ժողովուրդն է վճարում ռուսների ներկայության համար: Կնշանակի այդ միլիոնավոր դոլարները, որոնք ծախսվում են իբր վարձակալ ռուսների, որոնք պարտավոր էին վերազինել Հայկական բանակը, յուրացվել են: Միայն այն փաստը, որ Խորհրդային Միության իրավահաջորդը՝ Ռուսաստանն է, Հայաստանը ոչ թե պարտք պետք է լիներ, այլ պարտատեր: 1988 -ին Արհեստական երկրաշարժի՝ « Մերկուրի 18 » -ի օպերացիայի փաստն ապացուցված է, և Խորհրդային Միության որպես իրավահաջորդ՝ Ռուսաստանը պարտավոր էր փոխհատուցել այդ աղետի համար որպես իրականացրած ցեղասպանություն: Սակայն ոչինչ չարվեց, դեռ 90-ականների սկզբից ՀՀ իշխանավորները որդեգրեցին ԱԶԳԱԴԱՎ քաղաքականություն: Իզուր չէ, որ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԲԱՆԱԿԸ ՍՊԱՆԴԱՆՈՑ ԷՐ, որովհետև վիրավոր զինվորների համար ոչ պետությունը, ոչ էլ պաշտպանության նախարությունը պատասխանատվություն չի կրում: Վիրավոր ու հաշմանդամ զինվորները լքված են ու առհամարհված, ինչպես եղավ ազատամարտիկների հետ, նրանց օգտագործեցին ու դեն նետեցին: Ազատամարտիկ բարեկամս իզուր չէ, որ անհանգստանում էր՝ անընդհատ շեշտելով անցյալի ու պատմության կեղծելու փաստը: Իզւոր չէ, որ Լևոն Զուրաբյանը հայտարարել է. « Որ ՀԱԿ-ը միանշանակ կողմ է խաղաղապահների տեղակայմանը և տարածքները փաստացի հանձնելուն »: ( 11-04-2015 Լրագիր.ամ ) է Փաստորեն, ինչպես տեսնում ենք, անցյալը կրկնվում է, քանի որ նույն դավաճաններն են, որոնք դղյակներում ու շքեղության մեջ են ապրում, և նույն ընչազուրկ զինվորները, որոնք քսան տարի ապրել են խոնավ հյուղակներում ու նկուղներում, զորակոչվել են բանակ, որտեղ էլ Փնթի գեներալների խիստ հայացքի ներքո խոշտանգվում են ու դառնում հաշմանդամ, դե զոհերի ու ինքնասպանների մասին չասեմ: Ի՞նչ է ստացվում, պատերազմը սկսվեց, ու առաջինը նորից անատամ, խեղճ ու կրակ ազատամարտիկներն են, որոնք երգելով են ճակատ գնում, գնում են ապավինելու մեր զինվորներին: Իսկ թիկունքում հրեշավոր թշնամին է, որը նորից փորձում է սպանել ու կոտրել այդ հայրենասերների ոգին: Անիմաստ զինադադարը, որը սպանում է առաջնագծում կանգնած զինվորներին ու կամավորներին, շարունակում է սպանել նրանց հավատն ու հույսը, ինչպես եղավ 1994-ի մայիսին: Ես կասեի՝ արդեն հայտարարելով զինադադար ՝ շարունակվում է Բիշքեկի դավաճանությունը: Կնշանակի նորից անավարտ պատերազմ թողնել եկող սերունդների գլխին, նորից օգտագործելով ընչազուրկ զինվորին ու ազատամարտիկին, թալանել ու կողոպտել երկիրը, այդ երեխաների հաշվին կառուցել իրենց դղյակներն ու ապարանքները: Ոստիկանությունը, գերհագեցած արդիական միջոցները՝ տեսանկարահանող սարքերից սկսած վերջացրած թռչող նկարահանող սարքերով, թանկարժեք մեքենաները ու ժողովրդին հնազանդեցնելու քիմիական ու լուսային միջոցները, գալիս են համոզելու, որ իշխանությունները ժողովրդի հետ առհասարակ կապ չունեն: Պատերազմի անվան տակ ստացված միջոցները յուրացնելու են նույն տականքները, որոնք արեցին տասնամյակներ առաջ:

Քանի դեռ ժողովուրդը չի հասկացել, որ իր լռությամբ ու անգործությամբ միայն օգնում է թշնամուն, մեր զինվորներն ու ազատամարտիկները զոհվելու են ու այդպես էլ մնալու են անհույս ու շվարած: Իսկ ինչ մնում է գեներալ Արկադի Տեր- Թադևոսյանին, ապա անգամ նա չի կարող ոչինչ անել, քանի որ ճակատում հաղթում է այն զինվորը, որը թիկունքում հավատարիմ զինակից ունի, որը կպաշտպանի իրեն թիկունքից հարվածողին: Այնպես որ՝ Գարեգին Նժդեհը իզուր չի ասել. «ՆԵՐՔԻՆ ԹՇՆԱՄԻՆ ԶԻՆԱԿԻՑ Է ՈՒ ԵՂԲԱՅՐ ԱՐՏԱՔԻՆ ԹՇՆԱՄՈՒ » : « ՄԻՆՉԵՒ ՈՐ ՉԿԱՐՈՂԱՆԱՆՔ ՆԵՐՔԻՆ ԹՇՆԱՄՈՒՆ ՍՊԱՆԵԼ, ԱՆԿԱՐԵԼԻ Է, ՈՐ ԱՐՏԱՔԻՆ ԹՇՆԱՄՈՒՑ ԱԶԱՏՎԵԼ ԿԱՐՈՂԱՆԱՆՔ »: ԳԱՐԵԳԻՆ ՆԺԴԵՀ Իսկ թշնամուն սպանելու ժամանակը եկել է՝ քանի դեռ ավելի մեծ չարիք չի գործել, քանի դեռ զոհերը չեն շատացել, քանի դեռ մեր զինվորի աչքը չոր է, քանի դեռ հույսը չի կտրել: Ինչպես կասեր մեծն Րաֆֆին. « Հայրենիքի թշնամուն սպանելը մեղք չէ»․ Իզուր չէ, որ իշխանությունները դավաճանության մեջ մեղադրողներին որակավորում են Ադրբեջանի գործակալ, դավաճան ու անգամ թշնամի, ողջ լրատվական միջոցներով սկսում են թմբկահարել «հայրենիքի դավաճանի» մասին:

Ես վստահ եմ՝ այս ակնարկից հետո իմ ազատամարտիկ բարեկամին նույնպես համարելու են ազգի դավաճան ու թշնամի, չնայած, ինչպես նա էր ասում՝ նրան արդեն այդպես որակավորել են, անգամ իր զինակից ընկերներին են պարտադրել նրա մասին հերյուրանքներ գրել: Բայց ինչպես ասաց ինքը, նա վախեցողներից չէ, վախեցել պատերազմի վեց տարիներին, ուր մնաց վախենա հիմա: Այնպես որ, ես գիտեմ որ մեր ժողովրդի մեջ դեռ կան ազնվազարմ հայորդիներ, որոնք կուլ չեն տալիս դավաճանությունը, ինչպես ասում են « Ակն ընդ ական, ատամ ընդ ատաման»:

 

Գեհենի Առաքել 11/04/2016 Ստեփանակերտ     ԱՂԲՅՈՒՐԸ    ԳԵՀԵՆԻ ԱՌԱՔԵԼ

 

 

 

Рубрика: Uncategorized | Оставить комментарий

ԴԱՎԱՃԱՆԸ ԿՐՈՆ ՈՒ ԱԶԳՈՒԹՅՈՒՆ ՉՈՒՆԻ

 

aram

Պատասխանելով այն հոդվածին, որ վերաբերում է Արամ Արք. Աթեշյանի

կարգալուծությանը, ուզում ենք պարզաբանումներ անել ընդհանրապես հայ հոգեւորականի կարգալուծության մասին օրենքի շուրջ: Կարգալուծությունն այս դեպքում պարտադիր է: Պարտադիր է, որովհետեւ հայ եկեղեցու հոգեւորականը Էրդողանին ուղղված նամակի մեջ, ոչ ավել ու ոչ պակաս, նախատում է սրբադսված մեր բյուրավոր նահատակներին:

Այստեղ, ուզում եմ ուշադրության կարեւոր առարկա դարձնել այն հանգամանքը, որ Գարեգին Բն երբեք կարգալույծ չի անի Արամ Արք. Աթեշյանին, որովհետեւ իրենք միասնաբար բիզնեսներ ունեն Թուրքիոյ մեջ։ Սակայն եթէ ժողովուրդը ոտքի կագնի ու պահանջի երկուսի, այսինքն թե՛ Գարեգին Բ ի եւ թե՛ Արամ

Աթեշյանի կարգալուծությունը, ապա այդ դէպքում հնարավոր է ենթադրել, թե կհասնի իր նպատակին: Ժամանակն է ,որ հայ ժողովուրդը պատժի դավաճաններին։ Ինչպես գիտեք, Արամ Աթեշյանի գերագույն նպատակը Պոլսո պատրիարքական աթոռը զավթելն է, եւ այդ աթոռին հասնելու համար ոչ մի ճիգ չի խնայում, ունենալով հարյուր տոկոս զօրակցություն Գարեգին Բ կաթողիկոսի։

Որովհետեւ ըստ տարածված եւ հիմնավոր լուրերի ու տվյալների, Պոլսո պատրիարքական աթոռի հարստությունը Գարեգին Բի հետ միասնաբար յուրացնում ու թալանում են։

 

Վերջերս, ըստ մամուլի մեջ ստուգաված տեղեկությունների, Արամ

Աթեշյանը երկու շաբաթ առաջ 500 հազարդոլ արիարժողությամբ նոր տուն է գնել Մարմարայում, որպես ամառանոց: Եւ ակամա հարց է ծագում, թե որտեղի՞ց այսքան գումար կարող է ունենալ կուսակրոն մի հոգեւորական:

 

Անհապա՛ղ պետք է կարգալուծել այս դավաճանին ու իրեն զօրավիգ կանգնող Գարեգին Բ կաթողիկոսին որպեսզի մեր ազգը մաքրվի հայ թուրքերից։

 

Յակոբ Թորոսյան

Рубрика: Uncategorized | Оставить комментарий

ԱԶԱՏԱՄԱՐՏԻԿԻ ՈՒՂԵՐՁԸ ( տեսանյութ )

Рубрика: Uncategorized | Оставить комментарий

« ՄԵՌԵԼ ԷԼ ԿԱ , ՄԵՌԵԼ ԷԼ »

шаматы-дьявол-бог-ангелы-444391Իսկ ո՞վ ասաց, որ նահատակները չեն տեսնում և լսում․․․ Նրանք ո՛չ միայն տեսնում և լսում են, այլև տառապում են և նզովվում․․․ Ուրախանում են և հրճվում ժողովրդի հետ միասին։

Գեհենի Առաքել։ 2014 Թ

Սուրհանդակ կայքը տարբեր ժամանակներում ներկայացրել է հոգեբան բժիշկ Գենենի Առաքելի աշխատությունները եւ մտքերը, այնպես որ հեղինակի թույլտվությամբ մեր ընթերցողներին եմ ներկայացնում հեղինակի « Տիգրան Մեծ » գրքից հատվածներ, որտեղ ներկայացված են պատմագիտական ու լեզվահյուսական հայտնագործություններից մեկը, ժողովրդի մեջ ձևավորված « Մեռածի ետևից կա՛մ ոչինչ չեն ասում, կա՛մ ասում են լավը »։ այս սկզբնաղբյուրը հեղինակի պնդմամբ եղել են կղերական հոգևորականները: Ներկայացնելով մի փոքրիկ հատված որոշակի փոխություններով:

« Մեռել էլ կա, մեռե՛լ էլ։ Իզուր չէ Րաֆֆին ասում. « Կան մեռելներ, որոնց պետք է սպանել »: Մեռնելուց առաջ պիտի մտածեին, որ բարի գործեն, որ ետևից խոսելու առիթ չլինի։ « Մեռածի ետևից կա՛մ ոչինչ չեն ասում, կա՛մ ասում են լավը »։ Այդ խոսքի հեղինակները եղել են.. հայ կղերական հոգևորականները որոնք հորինեցին այդ ամենը,

նրանք էին ժողովրդի մեջ տարածել․ « Մեռածի ետևից՝ կա՛մ լավը,

կամ ո՛չ մի բան »: Նրանք այս ամենով արդարացնում էին իրենց

հանցանքները, որովհետև իրենք աստվածապիղծների հետ էին

հանցակից դարձել, ոսկին ու արծաթը կուրացրել էր նրանց, ազգադավ ուրացողներին հերոսացնում էին ու աստվածացնում, ինչպես անում են հիմա։ Գիտե՞ս Հուդան Հիսուսին երեսուն արծաթով մատնեց, իսկ այս հոգևորական կոչված տականքները պատրաստ են գրոշներով ծախվել։ Ասա, արդյո՞ք դրանք կարող են Աստծուց ու մաքրությունից խոսել․․․ Հոգևորականներն ազգի հոգևոր գաղափարը կրողը պետք է լինեն, ոչ թե ազգի ոգին կոտրողը։ Տիգրան Մեծի  թագավորության մեջ քրմապետներն ու քրմերը զորքի առջևից էին գնում, դրա համար ժողովուրդը սիրում էր իր հավատքն ու թագավորին, սիրում էր իր երկիրն ու ազատությունը, դրա համար էր մեր կայսրությունը ծովից-ծով ձգվել, որովհետև ոգի ու սեր կար, ոչ թե արյուն ու կրակ։ Կղերական քահանաները քրիստոնեությունը բերեցին լացի ու վախի հետ միասին, նրանք հալածեցին ազատությունը քարոզող մեր քրմերին, ոչնչացրեցին անգամ ազատության ոգին։ Փոխանակ լուսավորեին Լուսավորիչի կանթեղով, նրանք խավարեցրին լույսի ճանապարհը, ժողովրդին կրթելու փոխարեն նրանք տգիտություն ու սնահավատություն սովորեցրին նրանց, իրենց պես տգետ ու շահամոլ։ Նրանք սնահավատությունը ներմուծեցին, որպեսզի ոչնչացնեն հայ մարդու ազատատենչ ոգին։

Հայը ազատասեր է ու պայքարող, սակայն սպանեցին այդ ոգին, չնայած մեր ազաատատենչ իշխանների արյունը դեռ կա ու ապրում է;

Եթե իրենց որդիների ազատությունն իրենց համար կարևոր չէ, թող այդպես ողջ կյանքները վախենալով հանդուրժեն բռնակալին, եթե իրենց պատիվը կարևոր չէ, թող վախով բռնաբարվեն ու լռությամբ տանեն չարի իշխանությունը։ Վախկոտ ժողովրդին աստվածները չեն կարող փրկել, ուր մնաց առաջնորդները։ Կյանքը մեկ անգամ է տրվում մարդուն, և այն պետք է ապրել արժանավայել, որպեսզի զգաս նրա բերկրանքը, եթե աշխարհ ես եկել տառապելու ու տառապեցնելու համար, ավելի լավ է սատկես․․․ Սատկել եմ ասում, որովհետև վախկոտն ու ազգադավը չեն մեռնում, նրանք սատկում են շան պես, մեռնում է հարգարժան ու ազնիվ մարդը, նահատակվում է ազատասերն ու հերոսը։

ԱԶԳԱԴԱՎՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

Մի՞թե դահիճն օրենքից բարձր է, իսկ կախողը՝ կախվողից, ազգադավներին միայն մեկ պատիժ պիտի լինի՝ դաժան ու տառապալից մահ։ Ազգադավությունն ամենավտագավոր բանն է, և անհրաժեշտ է խիստ միջոցներ ձեռք առնել դրա դեմն առնելու համար։ Այդ էր պատճառը, որ իմ թագավորությունում ազգադավին ցցի էինք հանում ու դարձնում շաքարաքլոր,

Նյութի աղբյուրը Գենեին Առաքելի « Տիգրան Մեծ » գրքից

Рубрика: Uncategorized | Оставить комментарий

ՎԱՀԱՆ ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆՆ Է ԴԱՎԱՃԱՆԸ, ԹԵ՞ ՆՐԱՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂՆԵՐԸ

ՎԱՀԱՆ  ՄԱՐՏՎահանը,  որպես  հետախուզման տակ գտնվող անձ չէր կարող որևէ ուրիշ երկրից ապաստարան խնդրել: Եթե գնար Վրաստան, կամ Ռուսաստան, նրան որպես քրեական հետախուզման տակ գտնվող անձ կբռնեին և ետ կհանձնեին Հայաստանին: Եթե ուզենար անցնել Իրան, կամ Թուրքիա, էլի նույն պատճառով անհնար կլիներ սահմանն հատել: Եթե մտներ Եվրոպական որևէ երկրի դեսպանատուն, նրան ոչ ոք քաղաքական ապաստարան չէր տա, որպես քրեական հանցագործ, ով հետախուզման տակ է, ինչպես չտվեցին ժամանակին Վանոյին, կամ էլի ուրիշներին: Ուրիշ բան էր, եթե իր ոտքով կարողանար գնալ հասնել Եվրոպա… ԲԱՅՑ Ո՞ՆՑ, երբ հետախուզվում էր… Միակ երկիրը, որ նրան չեր հանձնի Հայաստանին, դա միայն ու միայն Ադրբեջանն էր… Մնացած բոլոր խոսքերը զառանցանքներ են, կամ սուտի հայրենասիրության ցուցադրումներ…

Դե հիմի դավաճան ասողները թող վեր կենան գնան կանգնեն այն տղայի թիկունքին, ում կողքի կնոջ հասցեին 2 օր առաջ Սաշիկը ցինիկ արտահայտություն է արել ու հետն էլ նրա ախռաննիկները ծեծի են ենթարկել տղային: Թող հենց այսօր այդ քաջ պոռոտախոսները վեր կենան գնան ու կանգնեն Սմբատ Հակոբյանի թիկունքին և նույն շան ծեծը տան նրան ծեծողներին: Կկանգնե՞ն… ՉԵՆ ԿԱՆԳՆԻ, ԵՐԲԵՔ, որտև միայն համակարգչի ետևից են հայրենասիրություն խաղում ու իրեն առյուծ ցույց տալիս: Հիմի ասենք թե, վաղն էլ այս Սմբատի վրա քրեական կեղտեր սարքեցին, Ի՞ՆՉ ՊԻՏԻ ԱՆԻ ՍԱ, թող մտածեն ու պատասխանեն պոռոտախոս դատավորները… Ի՞ՆՉ, ԳՆԱ ՈՐՊԵՍ ԷՇԻ ՆԱՀԱՏԱԿ ԲԱՆՏԵՐՈՒՄ ՓՏԻ՞, ինչ է թե դուք չդատե՞ք, չասե՞ք դավաճան էր… ԲԱ ՀԵ՞ՏՈ…

09/ 20 / 2015 Սվետլանա   Մարգարյան

168.am   ՀՈԴՎԱԾԻՆ   ԱՐՁԱԳԱՆՔԸ

168.am/2015/09/20/539648.html#.

Բացառիկ տեսագրություն. Վահան Մարտիրոսյանի մամլո ասուլիսը Բաքվում

 

 

Рубрика: Uncategorized | Оставить комментарий